مفاهیم

آسیب‌پذیری

آسیب‌پذیری یک مفهوم تجمعی شامل تحلیل پاسخ‌های دوگانه اقتصادی- اجتماعی به تغییرات محیط زیستی است. برخي دانشمندان آسيب‏پذيري را "حساسيت يك سيستم كه با قرار گرفتن در معرض تغييرات زيست محيطي و اجتماعي، به دليل فقدان ظرفيت براي سازگاری آسيب مي‏بيند" اینگونه تعریف می‌نمایند. بنابراين افراد یا سیستم‌ها با درجات مختلفي از اين پديده آسيب مي‏بينند. آسيب‏پذيري به عنوان قابليت افراد یا یک سیستم براي پيش‏بيني، مقاومت، كنار آمدن و بازيابي توان خود در برابر مخاطرات تعريف و از دو بعد تشكيل شده است. بعد بيروني شامل در معرض خطر قرار گرفتن و بعد دروني بر ناتواني مقابله و كم بودن ظرفيت براي بازسازي مجدد تاكيد مي‏كند. مفهوم آسيب‌پذيري تابعي از سه عنصر مواجه شدن با خطر، حساسيت و ظرفیت‌سازگاری سازگاري است.

 

در معرض خطر بودن

در معرض خطر بودن مجموعه‏اي از روش‏هاي برخورد با استرس‏هاي محيطی، اجتماعي و اقتصادي است. قرار گرفتن در معرض خطر اشاره به فشارهاي ناشي از تغيير در دفعات، ماهيت، شدت، مدت و ناحيه تغييرات استرس‏ها دارد.

 

حساسیت

حساسیت اشاره به ویژگی‌های درونی گونه‌ها و یا سیستم‌ها دارد و درجه‌ای است که سیستم بر اساس آن تحت تاثیر میزان آسیب‌پذیری قرار می‌گیرد. حساسيت را مي‏توان احتمال برخورد با درجات مختلفی از اثرات مواجه شدن با اختلالات و شوك‏ها توصیف کرد.

 

ظرفیت سازگاری

ظرفیت سازگاری اشاره به توانایی گونه‌ها یا سیستم‌ها برای اصلاح و مقابله با اثرات منفی ناشی از تهدیدات دارد. ظرفیت سازگاری می­تواند از طریق پاسخ گونه و یا اکوسیستم و یا از طریق فعالیت‌های انسانی برای کاهش آسیب‌پذیری نسبت به تغییرات واقعی و یا قابل انتظار در منطقه تالابی باشد. ظرفيت سازگاری، به توانايي يك سيستم به طوری كه قادر باشد با تنش‏هاي اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي مقابله كند و يا آن‏ها را حل كند اتلاق می‌شود. توانايي يك سيستم براي پاسخ به مواجهه با استرس‎ها و تنش‌ها به منظور تطبيق و مقابله با اثرات را ظرفيت سازگاری مي‏گويند.

 

به طور کلی آسيب‏پذيري توانايي تنظيم یک سیستم از سه جنبه آسيب‏پذيري (مواجه، حساسيت و ظرفيت سازگاری) در برابر اختلالات و نيروهاي خارجي است.

آسیب‌پذیری؛ یک تابع ترکیبی از در معرض خطر بودن، حساسیت و ظرفیت سازگاری